belastingregels

jaarruimte en reserveringsruimte

Wat is jaarruimte
en reserveringsruimte?

Wat is jaarruimte?

Jaarruimte is de hoeveelheid pensioen die je in een jaar te weinig hebt opgebouwd volgens de belastingregels. De hoogte van je jaarruimte hangt af van je inkomen uit loondienst of winst uit een onderneming in het vorige jaar en je pensioenopbouw in het vorige jaar.

Heb je in een bepaald jaar minder pensioen opgebouwd dan je had mogen doen? Dan ontstaat er jaarruimte voor jou. Die jaarruimte is het maximale bedrag dat je met belastingvoordeel mag inleggen voor je pensioen. De jaarruimte wordt ieder jaar opnieuw berekend op basis van je inkomen en hoeveel pensioen je dat jaar al via je werk hebt opgebouwd. Heb je dat jaar geen pensioentekort, dan is je jaarruimte nul.

Hoe groot is je jaarruimte?

Je jaarruimte is elk jaar anders. In 2026 bedraagt de maximale jaarruimte €35.589. Dit kan minder zijn, afhankelijk van je pensioenopbouw en je inkomenspositie. Bereken voordat je een bedrag in een lijfrente stort (een product waarmee je later een extra inkomen ontvangt) je jaarruimte. Zodat je zeker weet je dat het bedrag binnen jouw jaarruimte valt.

Maak een berekening met onze jaarruimtetool of met de rekentool van de Belastingdienst. Houd voor het berekenen van jouw jaarruimte je belastingaangifte en Uniform Pensioenoverzicht (UPO) over het vorige jaar bij de hand. Je vindt de UPO in het portaal van jouw pensioenfonds.
Heb je in het afgelopen jaar twee of meerdere werkgevers gehad waarbij er premie werd betaald voor de opbouw van je pensioen? In dat geval moet je van al deze pensioenregelingen de UPO erbij pakken. Dit komt vaak voor wanneer je van baan gewisseld bent.

Reserveringsruimte: als je meer wilt storten dan binnen jouw jaarruimte mogelijk is

Heb je in eerdere jaren je jaarruimte niet volledig gebruikt? Dan kun je dit mogelijk alsnog doen met je reserveringsruimte. Reserveringsruimte is de niet-gebruikte jaarruimte van de afgelopen 10 jaar. In 2026 is de maximale reserveringsruimte €42.753. Samen met de maximale jaarruimte kan het bedrag dat je in 2026 kunt inleggen oplopen tot €78.342, afhankelijk van je situatie. Wil je je reserveringsruimte gebruiken? Dan is het verstandig om advies in te winnen bij een financieel adviseur.

Aanvullend pensioen opbouwen met fiscaal voordeel in box 1, of zonder fiscaal voordeel in box 3

Het opbouwen van aanvullend pensioen kan met gebruikmaking van de jaarruimte (fiscale afhandeling in box 1), of zonder jaarruimte in privé bijvoorbeeld door te sparen of beleggen (fiscale afhandeling in box 3).

Normaal gesproken tellen spaargeld en beleggingen mee voor de vermogensbelasting in box 3 Geld dat je binnen de fiscale regels inlegt in een derde pijler pensioenproduct (zoals een lijfrente of jaarruimteproduct) valt niet in box 3. Daardoor betaal je geen box 3-belasting over dit vermogen. Bovendien mag je de inleg vaak aftrekken van je inkomen in box 1. Je profiteert mogelijk dus van twee belastingvoordelen: minder inkomstenbelasting nu en geen belastingheffing in box 3.

Wanneer levert gebruik maken van jaarruimte belastingvoordeel op?

Het fiscaal vriendelijk opbouwen van aanvullend pensioen kan interessant zijn als je:

• nog ongebruikte fiscale ruimte hebt (jaarruimte of reserveringsruimte);
• nu in box 1 een hoger belastingtarief hebt dan vanaf je pensioen;
• je heffingsvrije vermogen in box 3 al verbruikt hebt. Dan heb je voordeel doordat je over het bedrag dat je inlegt in je aanvullende pensioen, in box 3 geen vermogensbelasting hoeft te betalen.

Wanneer levert gebruik maken van jaarruimte geen of weinig belastingvoordeel op?

Het opbouwen van aanvullend pensioen met jaarruimte is minder of niet geschikt als je:

• nu in box 1 een lager belastingtarief hebt, dan wanneer je straks je pensioenuitkeringen gaat ontvangen;
• weinig of geen jaarruimte hebt.

Wat als je te veel hebt ingelegd?

Als je meer inlegt dan binnen jouw jaarruimte en reserveringsruimte past, kan dat vervelende fiscale gevolgen hebben. Een lijfrente is namelijk een fiscaal geblokkeerd pensioenproduct. Dat betekent dat te veel ingelegd geld niet zomaar kan worden teruggestort of opgenomen. Controleer daarom altijd voordat je een bedrag inlegt, of je nog jaarruimte of reserveringsruimte hebt.

Heb je meer ingelegd dan fiscaal aftrekbaar is? En heb je ook geen reserveringsruimte meer beschikbaar? Dan kun je bij de Belastingdienst een saldoverklaring aanvragen. De Belastingdienst noemt dit officieel een ‘Verklaring niet-afgetrokken premies of bedragen’. Met een saldoverklaring leg je vast welk deel van de premie voor je lijfrente niet in aftrek is gebracht in je aangifte inkomstenbelasting. Het bedrag wordt daarbij niet teruggestort. De verklaring zorgt er wel voor dat de Belastingdienst hier later rekening mee kan houden. Voor stortingen vanaf 2010 geldt een wettelijk maximum: per kalenderjaar kan maximaal € 2.269 aan niet-afgetrokken premies of stortingen meetellen voor een saldoverklaring, ook als je meer hebt ingelegd.

Heb je nog jaarruimte of reserveringsruimte? Dan kun je voor dat deel geen saldoverklaring aanvragen. Controleer dus altijd eerst of je nog reserveringsruimte hebt, voordat je een saldoverklaring aanvraagt.

Kan ik mijn geld (tussentijds) opnemen als ik dat wil?

Een lijfrente is bedoeld om aanvullend pensioen op te bouwen. Daarom gelden er belastingregels die ervoor zorgen dat het geld tot je pensioen vaststaat. Tijdens de opbouw profiteer je mogelijk van belastingvoordeel. Zo kun je de betaalde premie wellicht aftrekken van je inkomen in box 1 en telt het opgebouwde vermogen niet mee in box 3. Daar staat tegenover dat het geld bedoeld is voor een aanvulling op je inkomen voor later.

Het wel mogelijk om opgebouwd aanvullend pensioen (tussentijds) van de ene aanbieder naar de andere aanbieder over te hevelen zonder dat dit fiscale gevolgen heeft. Ook in dat geval kun je kapitaal niet tussentijds opnemen, en staat het vast tot je pensioendatum. Laat je goed informeren als je een dergelijke stap wilt zetten.

Wat gebeurt er als je een lijfrente afkoopt?

Wil je, ondanks dat het niet de bedoeling is, het geld toch eerder opnemen? Dan moet de lijfrente meestal worden afgekocht. Dat kan aanzienlijke fiscale gevolgen hebben en is in de meeste situaties dan ook niet aan te raden.

Bij afkoop wordt de waarde van de verzekering in één keer uitgekeerd. De Belastingdienst ziet dit als inkomen. Daardoor moet je inkomstenbelasting betalen over het uitgekeerde bedrag.

Daarnaast kan de Belastingdienst 20% revisierente in rekening brengen. Revisierente is een fiscale boete omdat het bedrag niet wordt gebruikt voor het doel waarvoor het belastingvoordeel is gegeven: inkomen voor later.

Zijn er uitzonderingen?

Voor kleine lijfrentes geldt er soms een uitzondering. Of revisierente verschuldigd is en hoeveel belasting je uiteindelijk betaalt, hangt af van jouw persoonlijke situatie en van de wet- en regelgeving die op dat moment geldt.

Overweeg je om een lijfrente af te kopen? Dan is het verstandig om vooraf goed inzicht te krijgen in de fiscale gevolgen en om hierover advies in te winnen.

Tot welke leeftijd kun je aanvullend pensioen opbouwen met belastingvoordeel?

Je kunt jouw jaarruimte en eventuele reserveringsruimte gebruiken tot en met het kalenderjaar waarin je vijf jaar ouder wordt dan je AOW-leeftijd. Tot die tijd kun je fiscaal vriendelijk opbouwen voor aanvullend pensioen.

Het is daarbij belangrijk om te weten dat de laatste storting uiterlijk moet zijn ingelegd vóór 31 december van het jaar waarin je deze leeftijd bereikt. Na dat moment kun je geen gebruik meer maken van de fiscale aftrek voor nieuwe stortingen.

Heb je het moment bereikt waarop je je inkomen wilt gaan aanvullen met je opgebouwde kapitaal? Dan koop je op dat moment een lijfrente-uitkering aan. Hiervoor gelden ook belastingregels die bepalen op welke moment, met welke looptijd en welke hoogte van de  lijfrente-uitkeringen mogelijk zijn.

Verschillen tussen banken en verzekeraars

Verschillen tussen
verzekeraars en banken

Opbouw van het kapitaal

Als je fiscaal vriendelijk aanvullend pensioen wilt opbouwen, kun je vaak kiezen tussen banksparen en verzekeren. Hoewel de producten van deze aanbieders in de basis grotendeels op elkaar lijken, zijn er enkele belangrijke verschillen.

Bij banksparen bouw je pensioen op via een bank. Het bedrag dat je opbouwt, staat op een geblokkeerde rekening of wordt belegd binnen een geblokkeerd product.

Bij verzekeren bouw je aanvullend pensioen op via een verzekering, je kunt hierbij kiezen uit een gegarandeerd kapitaal of op basis van beleggen.

Lijfrente-uitkering

Het grootste verschil zit in de manier waarop je aanvullend pensioen later wordt uitgekeerd.  Als je kiest voor een bancaire lijfrente-uitkering wordt dit bedrag altijd tijdelijk uitgekeerd. Dat betekent dat de lijfrente-uitkering stopt na de afgesproken looptijd. Een levenslange lijfrente-uitkering is bij banksparen niet mogelijk. Wil je toch een levenslange lijfrente-uitkering? Dan kan dat bij een verzekeraar. Je kunt dan een lijfrente-uitkering krijgen zolang je leeft. Dat kan prettig zijn als je zekerheid wilt over inkomen voor de rest van je leven.

Ook bij overlijden zijn er verschillen

Bij banksparen gaat het saldo meestal naar je erfgenamen. Wie dat zijn, wordt bepaald door het erfrecht of door je testament. Je kunt binnen het bankspaarproduct l niet zelf vooraf begunstigden aanwijzen zoals bij een verzekering.

Bij een lijfrente kun je werken met begunstigden. Dat zijn de personen die volgens de verzekering recht hebben op de uitkering als je overlijdt. Daardoor kun je vooraf beter vastleggen wie in aanmerking komt. Hierdoor is het makkelijker om personen aan te wijzen die niet bij wet de eerste erfgenaam zijn. Denk bijvoorbeeld aan de situatie waarbij je met je partner samenwoont, maar geen geregistreerd partnerschap hebt. Wat er precies gebeurt bij overlijden, hangt af van de verzekering en de begunstiging die je hebt gekozen.

Heb je een Onderlinge Lijfrente bij Onderlinge Nederland? Als je voor het bereiken van de uitkeringsdatum komt te overlijden dan ontvangen de begunstigden een verzekerd bedrag bij overlijden. In de eerste helft van de looptijd is dat 90% van de op dat moment opgebouwde nettowaarde, daarna 100%. Dit bedrag moet dan gebruikt worden om een nabestaandenlijfrente aan te kopen. Bij een bankspaarrekening ontvangen de wettelijke erfgenamen het tot dan toe opgebouwde bedrag.

In onderstaande tabel zetten we de verschillen op een rij:

Hulp nodig?

Vind je dit ingewikkeld en heb je hulp nodig? Raadpleeg dan een financieel adviseur om je te helpen.